سكسكه چیزی است كه بی گمان همه در طول زندگی خود با آن مواجه شده اند. هق هق های بی امانی كه در صورت تداوم، فرد را مستأصل می كند و در مواردی حالت بیماری به خود می گیرد. در زبان لاتین به سكسكه SINGULTUS اطلاق می شود كه از لغت SINGULT به معنی تلاش برای نفس كشیدن در حین هق هق گریه مشتق شده است. سكسكه همچنان به عنوان یكی از اسرار پزشكی باقی مانده است و تا به حال، نقش و عملكرد مفیدی برای آن شناخته نشده است.
در واقع سكسكه عبارت است از انقباضات ناخودآگاه و مكرر عضله دیافراگم و عضلات تنفسی بین دنده ای.
سكسكه یك علامت است، نه یك بیماری.
در ایجاد سكسكه دیافراگم (عضله بزرگ و نازكی كه قفسه سینه را از شكم جدا می كند) و عصب فرنیك (عصبی كه دیافراگم را به مغز وصل می كند) نقش دارند. معمولاً در حین سكسكه، صدایی تند و سریع كه در اثر حركت غیرارادی عضلات دیافراگم و متعاقب آن بسته شدن سریع تارهای صوتی پدید می آید،شنیده می شود.
تقریباً همه ممكن است دچار سكسكه شوند، حتی جنینی كه در رحم مادر است. اما به طور كلی مردان به مراتب بیشتر از زنان دچار سكسكه می شوند. اما عملاً هر فردی از نوزاد گرفته تا افراد بزرگسال، آن را تجربه می كنند.
سكسكه معمولاً یك مشكل گذرا و خوش خیم است. با این حال، همین عارضه ساده، در صورتی كه بیش از حد ادامه پیدا كند، می تواند آزار دهنده و ناتوان كننده باشد.
در ضایعات مغزی، ضربه و تومورهای مغزی یا به دنبال بی هوشی ها نیز امكان بروز سكسكه وجود دارد. عموماً سكسكه با این علت، خود به خود بهبود یافته و غالباً در افراد مضطرب و دارای استرس بالا و یا متعاقب خبر خوشایند و غم انگیز تظاهر می كند و در برخی مواقع مصرف دارو و سموم نیز علت آن است.
علل ایجاد سكسكه تحریك اعصابی است كه عضلات تنفسی، خصوصاً دیافراگم را تحریك می كنند. علت سكسكه كوتاه مدت معمولاً ناشناخته است، اما در صورتی كه سكسكه طولانی مدت باشد یا به شكل مكرر رخ دهد، امكان دارد به علت موارد زیر ایجاد شده باشد:
خوردن یا آشامیدن غذا یا نوشیدنی داغ یا مواد تحریك كننده، بیماری پرده جنب (پرده ای كه روی ریه را می پوشاند)، ذات الریه، اورمی (جمع شدن مواد زاید سمی در اثر نارسایی كلیه)، الكلی بودن، مصرف برخی از داروها، اختلالات معده و مری و روده یا لوزالمعده، حاملگی، تحریك مثانه، هپاتیت، سابقه عمل جراحی (خصوصاً جراحی روی شكم)، علل عاطفی، پُر بودن معده، خنده شدید یا احساسات قوی، تغییر در دمای محیط.
چنانچه گفته شد، معده خیلی پُر و انباشته نیز می تواند باعث حمله های سكسكه شود كه به شكل غیرارادی بروز می كند و در شرایط زیر پیش می آید: خوردن بیش از حد و سریع غذا؛ به درون كشیدن هوای بیش از اندازه به داخل ریه ها؛ تغییر ناگهانی در دمای معده، مثل نوشیدن مایعات سرد بلافاصله بعد از خوردن یك نوشیدنی داغ.
سکسه بلایی است که تقریبا همه ما دچارش می شویم اما این بلا وقتی بدتر می شود که بند نیاید شاید حدود 50 راهحل، برای درمان سکسکه شامل درمانهای خانگی، دارویی و حتی جراحی ارائه شده است.
در ابتدا به درمانهای خانگی اشاره میکنیم...
1 نگه داشتن نفس و شمردن به آرامی از 1 تا 10
2 نفس کشیدن داخل یک کیسه کاغذی برای مدتی کوتاه
3 نوشیدن سریع یک لیوان آب سرد
4 خوردن یک قاشق شکر یا عسل یا قرار دادن آن در انتهای زبان
5 بالا کشیدن زانوها به درون سینه
6 بیرون کشیدن ناگهانی و شدید زبان
7 گاز زدن یک تکه لیموترش
8 غرغره آب یخ
9 ماساژ انتهای گلو
10 خوردن یک قاشق سرکه
11 نوشیدن آب به حالت درازکشیده و خوردن از سمت مقابل لیوان
12 قرار دادن انگشت در دهان
13 از کسی بخواهید که شما را بترساند.
درمانهای دارویی، جراحی و جایگزین سکسکه
سکسکه ادامه پیدا کند، پزشک داروهایی را تجویز میکند. «کلرپرومازین» که یک داروی ضدجنون ضداستفراغ است، معمولا اولین داروی انتخابی پزشک است. البته گاهی داروهای دیگری مانند «هالوپوریدول» یا «متوکلوپرامید» نیز برای بیمار تجویز میشوند. داروهای شلکننده عضلات یا ضددردها نیز گاهی برای درمان سکسکه به کار میروند.
یکی دیگر از روشهای درمان، جراحی عصب فرنیک است. این درمان معمولا به عنوان آخرین راهحل در درمان سکسکههای مزمن مورد استفاده قرار میگیرد. در بعضی گزارشها از هیپنوتیزم و طب سوزنی نیز به عنوان راهحلهای پیشنهادی طب جایگزین برای درمان سکسکههای مقاوم نام برده شده است که البته شواهد معتبری برای تایید این روشها وجود ندارد.
به پایگاه اطلاع رسانی-دانشجویان کارشناسی (ترمی)روابط عمومی دانشگاه جامع علمی-کاربردی فرهنگ و هنر واحد1 مازندران خوش آمدید.