هرودوت درباره سکه ها یک داستان افسانه واری اورده، اشکودها و گوم مریان و قبایل دیگر سکایی را در هم امیخته و نوشته که سکه ها از گذرگاه های قفقاز سرازیر شده وارد سرزمین ماد شدند از انجا به درون اناتولی خزیدند و راه غرب گرفتند و بسیار خرابیها به بار اوردند، سپس راهی جنوب شدند و در شام و فلسطین و ان نواحی خرابی ها کردند و تا مرز مصر رفتند و با مصریان درگیر شدند، شاه مصر چیزی به انها داد و انها به اناتولی برگشتند و از راه ارمنستان و گرجستان پس از دور زدن کوه های قفقاز وارد ماد شدند.

هرودوت داستان این سکه ها را با طول و تفصیل اورده و هرجا که لازم دیده توضیحات مفصلی درباره انها داده است ولی داستان او قبایل بسیار گسترده ایی را در بر می گیرد که هم در شمال دریای سیاه حضور داشته اند هم در جنوب ان در اناتولی هم در شام و هم در ماد. او بنا بر شنیده هایی که احتمالا از سکه های اناتولی داشته همه اینها را در هم امیخته است و نوشته هایش بیشتر به افسانه شبیه است تا گزارش تاریخی.

ولی در اسناد تاریخی بازمانده از اشوریان درباره سکه های ایران و اناتولی( اشکودها و گوم مری ها) اطلاعاتی داده شده است که خرد پذیر به نظر می رسد. نخستین گزارش انها مربوط به حوالی سال 725 پ م است که خبر داده شده شاه گوم مریان در پیکار با شاه ارمنیه پیروز شده است. این خبر مربوط به حنگی است که در حوالی دریاچه وان اتفاق افتاده بوده و از کشور گوم مریان نام برده شده است. این خبر نشان می دهد که گوم مریان در نواحی جنوب غرب دریاچه وان جاگیر شده بوده اند و شاه ارمنیه کوشیده که انها را از منطقه براند ولی ناکام مانده و زمین ها در تصرف گوم مریان مانده است.

گوم مریان در سال 679 پ م به مرزهای شمالی کشور اشور نزدیک شدند. اسرحدون اشوری برای بازداری انها از ورود به خاک کشور اشور لشکر اراست. در نوشته های او سخن از کمیابی در جنگ با گوم مریان رفته که توانسته انها را به درون اناتولی واپس براند و در نوشته های دیگر در همین سال می خوانیم که مردم گوم مری به عنوان مزدور در ارتش اشور خدمت می کنند. این سخن می تواند که نشانه نوعی مطالحه میان اسرحدون با شاه کوم مریان باشد که به تبع ان اسرحدون مجبور شده زمین هایی در نواحی جنوب غرب دریاچه وان به انها واگذار کند مشروط بر ان که انها نیز درصدد دست اندازی به درون کشور اشور نباشند و بعلاوه سرباز به او بدهند تا در لشکرکشی هایش شرکت کنند.

 اثر شرکت گوم مریان در سپاه او را در کامیابی در سرکوب شورش های کنعانیان و اسرائیلیان می بینیم که پایین تر به ان اشاره خواهم کرد. در نوشته های اشوری از گوم مریان با نامممادها»(به تلفظ اومان ماند) نیز یاد شده است که نشان می دهد اشوریان اینها را – به خاطر همزبانی شان با مردم اذربایجان – بخشی از قبایل ایرانی سرزمین ماد می پنداشته اند.

گفتیم که قبایل ایرانی زبان اشکوده در شمال رود ارس جاگیر بودند. یک سند اشوری خبر از ان می دهد که اسپه کایه پادشاه اشکودها در دهه سوم سده هفتم پ م با شاه مان نا متحد بوده است. نام اسپه کایه نیز نامی خالصا ایرانی است. این اتحاد هم برای اشکودها ضرورت داشته و هم برای مان نا. اشکود ها همسایگان شرقی ارمنیه و همسایگان شمالی مان نا بودند. اشکودها و مان ناها می توانستند که به کمک یکدیگر با ارمنیه مقابله کنند. ظاهرا دولت اشور نیز متوجه اهمیت این اتحاد شده بود و درصدد نزدیک شدن به شاه اشکود بر امد و اسرحدون به شاه اشکود پیشنهاد دوستی داد. شاه اشکود از دختر اسرحدون برای پسرش خواستگاری کرد و شرط اتحاد را این وصلت قرار داد. اسرحدون درباره این وصلت از خدایش پرسش کرد( این را در سندی که بر جا نهاده نوشته است) و خدا با این وصلت موافقت کرد و میان دو شاه اشکود و اشور اتحادی مستحکم بسته شد. این رخداد مربوط به سال 678 پ م است و همزمان با سالی است که فرورتیش – پسر یا نواده دیائوکو – دست به کار بازسازی اتحادیه ماد است. معلوم می شود که اتحاد اشکود با اشور دوام نه اورد. زیرا در اسناد اشوری گفته نشده که دختر اسرحدون برای پسر شاه اشکود فرستاده شد.